1391/10/18 6633

فعالیت‌های خودکاری در بدن ما جریان دارد دارد که از حوزه آگاهی ما بدور است. برای مثال ما به اینکه چگونه نفس بکشیم یا ضربان قلب‌مان چگونه باشد فکر نمی‌کنیم بلکه این امر بطور طبیعی و خودکار صورت می‌گیرد.

بیوفیدبک / نوروفیدبک چیست؟

فعالیت‌های خودکاری در بدن ما جریان دارد دارد که از حوزه آگاهی ما بدور است. برای مثال ما به اینکه چگونه نفس بکشیم یا ضربان قلب‌مان چگونه باشد فکر نمی‌کنیم بلکه این امر بطور طبیعی و خودکار صورت می‌گیرد.

بیوفیدبک روشی است برای اینکه یاد بگیریم چگونه فعالیت‌هایی که بدن ما بطور طبیعی و خودکار انجام می‌دهد مثل ضربان قلب، تنش ماهیچه‌ای ، الگوی تنفس و دمای پوست را کنترل کنیم.در حقیقت با بیوفیدبک می‌آموزیم بطور ارادی فعالیت‌های بدنی‌مان را بوسیله فیدبکی از فرایندهای فیزیولوژیکی تغییر دهیم. بیوفیدبک ابزاری برای کنترل فرایندهای بدنی به منظور افزایش آرمیدگی(ریلکسیشن)، کاهش درد و افزایش سطح سلامت می باشد.

بیوفیدبک فرایند خودتنظیمی است. ما از طریق فرایند های شرطی سازی، اصلاح رفتار و مکانیزم های سازگاری به خود تنظیمی این فعالیت‌های بدنی می‌پردازیم. با استفاده از این تکنیک های خود تنظیمی فرد می‌تواند یاد بگیرد تا پاسخ های خاص بدن مانند رهایی از تنش ماهیچه ای ، کاهش فشار خون و سردرد را تغییر دهد.

بیوفیدبک، کارکردی را هدف قرار می دهد( گرم کردن دست در بیوفیدبک حرارتی و تنش عضلانی در برق نگاری ماهیچه ای) و فیدبک مداومی ( تصویری و شنیداری) را در خصوص آن کارکرد به بیمار ارائه می دهد.

با این فیدبک های مداوم که بوسیله کامپیوتر و از طریق آزمایش و خطا فراهم می شوند بیماران یاد می گیرند کارکردهای موردنظر را کنترل کنند. پس از مدتی بیمار بدون استفاده از این فیدبک ها قادر به کنترل این کارکردها خواهند بود.

نوروفیدبک چیست؟
نوروفیدبك نوعی بیوفیدبك است كه در آن از امواج مغزی به عنوان بازخورد استفاده می‌شود. بیوفیدبك یا پس‌خوراند زیستی با بكارگیری مفاهیمی از علوم مختلف در دهه 1950 مورد استفاده قرار گرفته و به تدریج رواج یافت و نهایتاً‌ در 1969 به این نام شناخته شد. ایده‌های متعددی از علوم مختلف من‌جمله یافته‌های مطالعاتی كه در زمینه شرطی‌سازی دستگاه عصبی خودكار مركزی، سایكوفیزیولوژی، رفتار درمانی، راهبردهای كنترل استرس، مهندسی پزشكی و سایبرنتیك انجام یافته به پرورش مدل كاربردی بیوفیدبك و شكل‌گیری آن به شكل امروزی كمك كرده است. اما اصلی‌ترین حوزه تعریف‌كننده بیوفیدبك علم سایبرنتیك می‌باشد كه به طور مستقیم به تعریف پردازش اطلاعات و ارائة فیدبك در سیستم‌های گوناگون می‌پردازد.

طبق یكی از اصول پایه سایبرنتیك، فرد نمی‌تواند متغیری را كنترل نماید مگر اطلاعات لازم از آن متغیر را دریافت نماید. این اطلاعات را فیدبك می‌نامند. اصل دیگری نیز بیان می‌دارد كه وجود بیوفیدبك یادگیری را ممكن می‌سازد. در بیوفیدبك‌ كاربردی هدف اصلی بالابردن آگاهی شخص نسبت به آنچه در بدن و حتی مغزش به وقوع می‌پیوندد و افزایش قدرت كنترل بر آن است. با ارائه این تكنیك افراد فیدبك‌های واضح و مستقیمی را از سیستم فیزیولوژی‌شان دریافت می‌دارند كه به آنها در كنترل عملكرد این سیستم كمك می‌نماید.

نوروفیدبك به عنوان شكلی از بیوفیدبك است. نوروفیدبك مانند آیینه‌ای، كم و كاستی‌های مغز را به خودش نشان می‌دهد. این دستگاه می‌تواند هریك از امواج را اندازه‌گیری كرده و كم و زیاد شدنش را در قالب بازی یا فیلم انعکاس می دهد .مغز با آگاهی از وضعیت مختلف امواج مغزی، در واقع از وضعیت عملكرد خودش آگاه می‌شود و وقتی سعی می‌كند تا هر موج را به اندازه مطلوب برساند در واقع سعی در اصلاح عملكرد خودش كرده است.

كم‌كم مغز این كار را كاملاً فراگرفته و خودتنظیمی را می‌آموزد. یعنی می‌تواند بدون كمك دستگاه، خودش را تنظیم كند.  نوروفیدبک روشی ایمن و بدون درد است كه در طی آن حس‌گرهایی كه الكترود نامیده می‌شوند، به سر بیمار متصل می‌گردد.  در نوروفیدبك، براساس پروتكل‌های مشخص، بازخوردهای مناسب در جهت رفع نابهنجاری امواج مغزی به بیمار ارائه می‌شود. اطلاعات دریافتی توسط دو مانیتور جداگانه در اختیار بیمار و درمانگر قرار می‌گیرند. در این حالت هم بیمار و هم درمانگر قادر خواهند بود امواج مغزی بیمار را مشاهده كنند.

در نتیجه فرایندهای ناهشیار و غیر ارادی (فعالیت امواج مغزی)، برای بیمار كاملاً محسوس می‌گردد (از طریق مشاهده آنها در كامپیوتر) و بیمار با كمك درمانگر و ارائه محركهای دیداری-شنیداری قادر خواهد بود امواج نابنهجار را دستكاری كرده و در طی جلسات درمان آنها را به حالت بهنجار تبدیل كند. در رایج‌ترین روش مورد استفاده برای نوروفیدبك، بیمار در مانیتور خود یك بازی ویدیوئی انجام می‌دهد. البته بر خلاف بازیهای رایج بیمار نباید از دست خود استفاده كند بلكه این كار را از طریق الگوی امواج مغزی خود انجام می‌دهد. درمانگر در طول درمان امواج مغزی و تحلیل های صورت گرفته از آنها را در مانیتور خود مشاهده می‌كند و جریان بازی را به گونه‌ای هدایت می‌كند تا الگوی مناسب و بهنجار امواج مغزی فعال گردد. ایده اصلی درمان این است كه مغز با مشاهده نابهنجاری امواج خود، یاد می‌گیرد خود را اصلاح نماید. این امر در روند درمان و بر اساس اصول یادگیری صورت می‌گیرد.
 
آیا پس از اتمام دوره استفاده از نوروفیدبک علائم و مشکلات دوباره بر می‌گردند؟
 مانند هر درمانی کامل کردن دورۀ درمان با نوروفیدبک بسیار مهم است و ناقص گذاشتن درمان، سبب عود علائم می‌گردد. در مورد نوروفیدبک باید به خاطر داشت که این روش درمانی در واقع نوعی یادگیری است، و مغز یاد می‌گیرد که چطور به تنظیم خود پرداخته و نقائص عملکردی خود را برطرف کند.همچنانکه رانندگی را یاد  می‌گیریم و آن را فراموش نمی‌کنیم، این یادگیری هم فراموش نمی‌شود. در حقیقت مغز مهارت جدیدی به دست آورده است. البته برای داشتن یک درمان کامل، علاوه بر رعایت ترتیب جلسات و کامل کردن آنها، همکاری خانواده و عمل به کلیه دستورات و راهنمایی‌های درمانگر ضروری است. در پژوهش طولی در کشور آمریکا، ماندگاری اثرات درمان نوروفیدبک، تا ده سال پس از درمان، در کودکان بیش فعال گزارش شده است.

عوارض جانبی نوروفیدبک چه می‌باشند؟
در نوروفیدبک به مغز آموزش خود تنظیمی داده می‌شود، و هیچ‌گونه ماده خارجی وارد بدن نمی‌شود و کلاً مداخله‌ای صورت نمی‌گیرد؛ لذا هیچ‌گونه عوارض و خطری به دنبال ندارد.

آیا درمان با نوروفیدبک قطعی است؟
تقریباً در هیچ بیماری و درمانی نمی‌توان قول درمان قطعی را داد. می‌دانیم که نتیجه مناسب گرفتن از درمان به شرایط گوناگونی بستگی دارد از آن جمله می‌توان به نوع و شدت بیماری، زمان اقدام به درمان، میزان همکاری فرد و خانوادۀ او با تیم درمانی، رعایت تمام نکات مربوط به درمان صحیح از جانب فرد و درمانگر و .... اشاره کرد. با توجه به اینکه به جنبه‌های گوناگون مشکل و بهبود آن توجه شده و برنامه درمانی جامعی مطابق با مطالعات صورت گرفته در مراکز معتبر جهانی تنظیم گشته، انتظار می‌رود بهترین و کامل‌ترین نتایج حاصل شود.

چه تعداد جلسه برای درمان نیاز است؟
نوروفیدبک نوعی یادگیری است و مانند همۀ یادگیری‌ها تفاوت‌های فرد در آن نقش دارد. برخی سریع‌تر یاد می‌گیرند و برخی دیرتر. همانطور که کسی رانندگی را چند روزه یاد می‌گیرد و شخص دیگر در طی چند ماه.تعداد جلسات درمان 40 جلسه است که با توجه به توضیحی که در ابتدا داده شد ممکن است تغییر کند.

بیماری‌های قابل درمان با نوروفیدبك  

-‏بیش‌فعالی/ كمبود توجه (‏ADHD‏): بیش از هر بیماری دیگری، برای درمان ‏ADHD‏ از نوروفیدبك استفاده شده است. مطالعات و تحقیقات ‏ مختلفی تأثیر این درمان را بر ‏ADHD‏ ثابت كرده‌اند.چندین درمانگر مجرب اظهار داشتند 85-80% بیماران مبتلا به ‏ADHD‏ به وسیله ‏نوروفیدبك بهبودی كامل یافتند.

‏-‏اضطراب (‏Anxiety‏) : بسیاری از متخصصان، به كارگیری نوروفیدبك به منظور درمان اضطراب را یكی از عمده‌ترین موارد و زمینه‌های استفاده‏ از نوروفیدبك می‌دانند. اكثر آن‌ها معتقدند اضطراب یكی از اولین بیماری‌هایی بود كه به نوروفیدبك پاسخ داد. نتایج پژوهشی نشان می‌دهد ‏كه در حدود 90-80 % از بیماران اضطرابی با این روش درمان شده‌اند. برخی از اختلالات اضطرابی كه با این روش درمان می‌شوند،‏ عبارتند از: اختلاس وسواس فكری ـ عملی (‏OCD‏)، حملات هراس (‏Panic‏)، فوبی‌ها (‏Phobias‏) و اختلال استرس پس از سانحه (‏PTSD‏).

‏-‏ اختلالات یادگیری (‏learningDisorder‎‏): این اختلالات در سنین دبستان شایع هستند. در این نوع اختلالات علی‌رغم هوش نرمال و عدم ‏وجود نقص حسی، كودك در یادگیری مشكل دارد. این اختلالات موارد زیر را در بر می‌گیرد: نقص توانایی برای شناخت واژه‌ها، خواندن كند و ‏نادرست، مشكل در فهمیدن و نام بردن اصطلاحات ریاضی، عمل‌ها و مفاهیم، و گروه‌بندی ارقام، رعایت مراحل ریاضی، شمارش، جدول ‏ضرب و نیز مشكل در یادگیری نوشتن لغات و جملات. در درمان این اختلالات نوروفیدبك تحول بزرگی ایجاد كرده است. در مورد اختلالات ‏یادگیری، نوروفیدبك به تنهایی پاسخگوست و نیازی به درمان مكمل ندارد. معمولاً با كامل كردن یك دوره درمانی، بهبودی ثابتی حاصل ‏می‌شود. تأثیر این روش در چندین پژوهش علمی و معتبر نیز تأیید شده است ‏. ‏

‏-‏اختلالات خواب (‏SleepDisregulation‏): اولین تغییراتی كه مراجعین عموماً بعد از شروع درمان با نوروفیدبك مشاهده می‌كنند، تغییر و ‏تنظیم خوابشان است. بنابراین از نوروفیدبك هم در درمان اختلالات خواب نیز می توان استفاده كرد.

‏-‏ صرع، ضربه سر و سكته مغزی (‏Seizure, Head Injury, Cerebral apoplexy‏): در انواع صرع و در مواردی كه داروها مؤثر نبوده‌اند و بیماری ‏بسیار مزمن و غیرقابل كنترل بوده است، نوروفیدبك در درمان 70 تا 90% از بیماران موفق بوده است. در اكثر موارد نوروفیدبك باید با دارو درمانی همراه باشد، اما حدود 20% از بیماران می‌توانند مصرف دارو را پس از درمان با نوروفیدبك قطع كنند ‏. ‏تأثیراتی از این درمان در موارد ضربه به سر و سكته مغزی نیز گزارش شده است.

‏-‏ دردهای مزمن و سردردهای میگرنی (‏chroniapain, Migraines‏): درمانگران و پزشكانی كه از نوروفیدبك برای درمان دردهای مزمن و ‏سردردهای میگرنی استفاده كرده‌اند، اعلام كردند كه وقوع و شدت حملات میگرن در اكثر موارد با استفاده از این روش كاهش می‌یابد و ‏حتی از بین می‌رود ‏.در دردهای مزمن نیز نوروفیدبك به كاهش درد و كنترل آن (حتی در موارد خیلی شدید) كمك كرده است.

‏ ‏-‏ افسردگی (‏Depression‏): در مورد بیماران مبتلا به افسردگی اساسی (‏Major Depression‏) كه هیچ درمانی برای آن‌ها كارساز نبوده، ‏نوروفیدبك در اغلب موارد نتیجه بخش بوده است‏.

در برخی از كشورها یكی از بهترین و معمول‌ترین درمان‌ها برای افسرده‌خویی (‏Dysthymia‏) [افسردگی خفیفی كه بیش از 2 سال دوام دارد، ‏اما زندگی فرد را مختل نمی‌كند]، نوروفیدبك است.

‏ ‏-‏سوءمصرف مواد (‏substance abuse‏): مطالعات نشان داده است كه در مقایسه با درمان‌ها برای دیگر اعتیاد، درمان با نوروفیدبك از بسیاری ‏از روش‌های دیگر موفق‌تر بوده است. علاوه بر این درمان با این روش وسوسه و ولع فرد را كاهش می‌دهد و در درازمدت احتمال عود و ‏بازگشت را پایین می‌آورد ‏.از طریق نوروفیدبك می‌توان تمامی موارد اعتیاد و نیز سوءمصرف الكل را درمان كرد.
 
سایت دکتر وثوق
http://drvosough.com/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%81%DB%8C%D8%AF%D8%A8%DA%A9-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%81%DB%8C%D8%AF%D8%A8%DA%A9.html

توضیح: نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاههای 'سلامت ۱۱۸' نمی باشد.

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان: پزشکی، روانشناسی، تغذیه، ورزش و زیبایی

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های سلامت ۱۱۸

گیلاس، محافظ قلب و پیشگیری کننده از سرطان

روش درمانیِ موثر برای پسوریازیس

ورزش کردن در ساعات مختلف روز اثرات متفاوتی دارد

افزایش بیش از حد آهن عامل بیماری‌های کبد و اضافه‌وزن است

یک جایزه دیگر برای «سلی رونی»

خواب راحت تابستانی با بالش‌های خنک‌کننده

تمام آشپزخانه در یک نمایشگر!

"میگرن" شایع‌ترین علت سردرد در کودکان

بهترین زمان تزریق بوتاکس چه سنی است؟

خنک ماندن در هوای گرم با مصرف 8 گزینه غذایی کم قند!

علت کرخت و بی حس شدن دستها در خواب

گزیده دیوان ملک‌الشعرای بهار منتشر شد

تصویر جذاب یک کهکشان ستاره‌دار کوتوله

استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای بررسی بهتر بیماری‌ها

افزایش ابتلا به افسردگی و اضطراب در مردم ساکن مناطق جنگی

از خواص درمانی گوجه سبز چه می دانید؟

۱۰ مهارتی که باید به کودکانتان بیاموزید

یک مشکل زنانه: عفونت رحم پس از زایمان

«فرانکو زفیرلی» درگذشت

شفق قطبی از منظر ایستگاه فضایی بین المللی

درمان اوتیسم با کمک اصلاح ژن

مراقبت‌های تابستانی برای پوست!

بهترین ورزش ها برای سلامت مغز کدامند

فرمول مصرف میوه و سبزیجات در مبتلایان به فشار خون

آپاندیسیت را از کجا بشناسیم؟

سلامت ۱۱۸ در شبکه های اجتماعی