1391/10/16 936

حالات مختلف در مغز انسان را می‌توان از طریق امواج مغزی تغییر داد و به وضعیتی جدید تبدیل كرد. برای مثال می‌توان مغز را از یك حالت اضطراب و گوش به زنگ بودن، به طور تدریجی به یك حالت آرامش تغییر داد. یك راه مفید برای تغییر امواج مغزی تحریك صوتی یا موسیقی‌درمانی است.

جنبه‌های درمانی موسیقی

حالات مختلف در مغز انسان را می‌توان از طریق امواج مغزی تغییر داد و به وضعیتی جدید تبدیل كرد. برای مثال می‌توان مغز را از یك حالت اضطراب و گوش به زنگ بودن، به طور تدریجی به یك حالت آرامش تغییر داد. یك راه مفید برای تغییر امواج مغزی تحریك صوتی یا موسیقی‌درمانی است.
 
از این‌رو می‌توان گفت كه موسیقی، به روش‌های مختلف، بر حالات انسان تاثیر می‌گذارد و می‌تواند روی آرامش او نیز موثر واقع شود. امروزه خاصیت التیام‌بخش موسیقی به اثبات رسیده است و موسیقی‌درمانی نام گرفته ‌است. موسیقی‌درمانی را می‌توان توانایی تجربه كردن حالتی تغییریافته از انگیختگی جسمانی و روحی، به كمك نواها، ضرباهنگ‌ها و لحن‌های ناشی از ادوات موسیقی تعریف كرد.
 
سیر تاریخی موسیقی‌درمانی
 
یونانیان باستان، از جمله افلاطون، ارسطو و فیثاغورث، به قدرت التیام‌بخش موسیقی معتقد بودند و این كه اگر اشخاص همه روزه به موسیقی گوش بدهند، به سلامت خود كمك می‌كنند. ارسطو معتقد بود نوای فلوت بر احساسات انسان تاثیر می‌گذارد. افلاطون نیز می‌گفت كه موسیقی موجب هماهنگی و رضایت روح ‌شده، اخلاقیات مردم را افزایش می‌دهد و بالاخره اعتقاد فیثاغورث این بود كه موسیقی به انسان هماهنگی می‌دهد. به باور او، از دست رفتن هماهنگی در انسان، موجب بیماری می‌شود.
 
پادشاهان قرون وسطی، برای رهایی از احساس تكدر خاطر و افسردگی و تب، در قصرهای خود موسیقی پخش می‌كردند. بعد از آن، بسیاری از موسیقیدانان كلاسیك و از جمله باخ، پاشل بل و موزارت، با كمك اشراف و سلاطین، به تصنیف آهنگ‌هایی به این منظور تشویق شدند. اما تنها طبقات بالای جامعه نبودند كه از موسیقی استفاده و از آن لذت می‌بردند. مدت‌ها پیش از آن كه نوار كاست و سی‌دی و رادیو و ویدئو وجود خارجی داشته باشند، دسته‌‌های مختلف مردم دور هم جمع می‌شدند تا به نوای موسیقی و آواز گوش فرا دهند.
 
تا پیش از سال 1926،‌ موسیقی هنوز به‌عنوان ابزاری علمی برای درمان بسیاری از اختلالات بالینی شناخته نشده بود، ولی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم موسیقی به‌عنوان وسیله‌ای درمانی برای اختلالات ذهنی مورد استفاده قرار گرفت. با آن كه ملل مختلف در گذشت سال‌های متمادی، از موسیقی برای رسیدن به آرامش استفاده كرده‌‌اند، اما تا سال 1946 طول كشید كه آن را ابزاری التیام‌بخش به حساب آورند و درباره آن بررسی‌های بیشتری كنند. اواخر دهه ‌1970 و اوایل دهه ‌1980 كه موضوع استرس برای مردم اهمیتی خاص پیدا كرد، موسیقی جدیدی برای التیام استرس مورد استفاده قرار گرفت تا بر میزان آرامش اشخاص بیفزاید.
 
تردیدی نیست كه موسیقی، روی احساسات در سطح هشیار و ناهشیار تاثیر فراوان دارد. انواع مختلف موسیقی می‌تواند روی برافروختگی و نیز آرامش انسان تاثیر بگذارد. در جریان یك بررسی و به منظور ارزیابی رابطه میان انتخاب انواع موسیقی و لذت و شادی و حالات آرامش، دانشمندان در سال 1984 به این نتیجه رسیدند كه یك موسیقی خاص روی همه اشخاص تولید آرامش نمی‌كند، بلكه میزان علاقه ‌‌ اشخاص به موسیقی انتخاب‌شده، در ایجاد آرامش موثر است. در جریان یك بررسی دیگر، ویلیام دیویس و میشل توت (1989) بر آن شدند كه ببینند در نظر اشخاص مختلف كدام موسیقی آرامش‌بخش ارزیابی می‌شود. در این بررسی مشخص شد كه نواهای مختلف روی اشخاص مختلف، اثرات متفاوت بر جای می‌گذارد.
 
امروزه موسیقی‌درمانی روشی پرطرفدار برای رسیدن به آرامش است. در جریان یك بررسی كه در سال 1991 انجام شد، 75 درصد كسانی كه مورد پرسش قرار گرفتند، گوش دادن به موسیقی را اقدامی برای كاستن از استرس بیان كردند. علاوه بر این موسیقی‌درمانی، از توانایی یك اقدام مقابله‌‌ای نیز برخوردار است. گوش دادن به برخی از انواع موسیقی، به قدرت پذیرندگی ذهن می‌‌افزاید. از آن گذشته، این‌گونه بیان می‌شود كه موسیقی، بر خلاقیت اشخاص می‌افزاید و تصورات ذهنی را تقویت می‌كند.
 
موسیقی‌درمانی در درمان افرادی كه دچار ناتوانی‌های مختلفی از جمله عقب‌ماندگی ذهنی، تاخیریافتگی رشدی، معلولیت جسمی، بیماری روانی و دیگر مشكلات بوده‌اند، نتیجه موفقیت‌آمیزی داشته است.
 
موسیقی‌درمانگر، اهداف و مقاصد را بر اساس نیازهای خاص درمانجو دنبال و برای پیشبرد این اهداف از شیوه‌های گوناگونی استفاده می‌‌كند. برای مثال، آواز خواندن می‌‌تواند به افراد مبتلا به بیماری آلزایمر كمك كند تا حافظه درازمدت خود را به كار اندازند.
 
نواختن آلات موسیقی با همسالان یا فرد یا افراد درمانگر، می‌‌تواند مهارت‌های میان فردی یا قدرت برقراری ارتباط با دیگران را افزایش دهد و كاركردهای اجتماعی را بهبود بخشد. از همه مهم‌تر این‌كه افراد احساساتشان را در روشی مطمئن و لذت‌بخش به‌وسیله نواختن موسیقی، گوش كردن به موسیقی و حركات موزون و هماهنگ با موسیقی بیان می‌‌كنند.
 
موسیقی می‌‌تواند استرس را كاهش دهد. به‌عنوان مثال، برای مقابله با هراس از صحبت در مقابل دیگران و ترس از روبه‌رو شدن با شخصیت‌های بانفوذ می‌‌توان از واكنش‌هایی كه با موسیقی راك تهییج شده است استفاده كرد.
 
هرچند استفاده از موسیقی آرامبخش یا محرك می‌‌تواند در موارد مختلف مفید باشد، اما در عین حال موسیقی ظرایفی دارد كه عكس‌العمل‌های پیش‌بینی‌‌نشده‌ای را در بعضی افراد بیدار می‌‌كند.
 
به عنوان مثال موسیقی ریتمیك آرام كه در موارد عادی نوعی موسیقی آرامبخش محسوب می‌‌شود، می‌‌تواند در بعضی شنونده‌ها احساسی غریب یا ترس‌آور ایجاد كند.
 
در 50 سال گذشته تحقیقات بسیار زیادی انجام شده است كه نشان می‌‌دهد موسیقی روی بسیاری از بیماری‌‌ها ازجمله ناراحتی‌‌های تنفسی‌، بیماری‌‌های قلبی‌، دردهای كلیوی‌، بیماری‌‌های كودكان، ناراحتی‌‌های قبل و بعد از جراحی‌، دردهای زایمان، كما، سوختگی و عوارض سرطان اثر دارد.
 
زمانی كه انسان درد دارد، آستانه تحمل او پایین می‌‌آید و به عبارتی حساس‌تر می‌شود. در اینجا موسیقی و تمرین تن‌آرامی می‌‌تواند منجر به ایجاد آرامش در فرد شود.
 
از نظر پزشكی یك بیمار وقتی در بیهوشی كامل به سر می‌‌برد و علائم حیاتی او به كمترین حد می‌‌رسد، در بدترین شرایط (اغماء) قرار دارد. در چنین حالتی موسیقی‌درمانی توانسته است در حد هرچند اندك، ارتباط و حیات روانی و جسمانی را به بیمار بازگرداند.
 
وقتی برنامه‌های موسیقی‌درمانی می‌‌تواند بر بیمارانی كه در حالت بیهوشی كامل به سر می‌‌برند اثر بگذارد، طبیعی است كه تاثیر آن بر بیماری‌‌های ساده بیشتر است.
 
مدرسان موسیقی بر این باورند كه فراگیری موسیقی اثر مثبتی در پیشرفت دانش‌آموزان دارد. آنها معتقدند شركت در كلاس‌های موسیقی باعث پیشرفت در انضباط، تیزهوشی، عزت‌نفس، مهارت‌های فكری، مهارت‌های شنیداری و توانایی‌های سازنده افراد می‌شود. طبق تحقیقات انجام‌شده، موسیقی اثرات تعلیم و تربیتی فراوانی دارد و جنبه‌های آموزشی آن خیلی بیشتر از كلاس‌های فوق‌برنامه دیگر است. شركت در گروه‌های موسیقی باعث افزایش اعتماد به نفس، عزت‌نفس و موفقیت می‌شود. شواهد دیگر بیانگر آن است كه موسیقی برای تمام افراد مفید است. صدا و موسیقی روح را جلا می‌دهد و در شیوه برخورد انسان با زندگی و دیگر موجودات زنده تاثیر مستقیم دارد. پژوهش انجام‌شده نشان می‌دهد دانش‌آموزان فعال در زمینه موسیقی بیشتر از سایر دانش‌آموزان امتیاز كسب می‌كنند و قادر به كسب صفات و مهارت‌های خوب هستند.
 
مطالعات دیگر نشان می‌دهد فعالیت در زمینه موسیقی، ضریب هوشی را بالا می‌برد.
 
یك پژوهشگر در این زمینه می‌گوید: اگر فردی درباره موسیقی صحبت كند، در واقع از سمت چپ مغز خود استفاده كرده است و زمانی كه در این زمینه فعالیت می‌كند، از نیمكره راست خود استفاده می‌كند. به اعتقاد او، موسیقی مستقل از هوش است؛ فرمی از شناخت كه از طریق آن فرد می‌تواند به طور مستقیم با درون خود ارتباط برقرار كند. وی همچنین می‌گوید: یك انسان كامل باید توانایی دسترسی به هر دو نیمكره مغز را به طور یكسان داشته باشد كه این امكان تنها از طریق فعالیت‌های سازنده مانند موسیقی حاصل می‌شود. ترویج فرهنگ استفاده از هنر موسیقی نقش مهمی در پیشرفت دانش‌آموزان در سیستم آموزشی دارد.
 
موسیقی روی احساس و اندیشه ‌ انسان تاثیراتی بر جای می‌گذارد كه بیان آن از عهده ‌ زبان و كلام ساخته نیست. موسیقی می‌تواند سیستم تدافعی احساس را درهم فرو ریخته و ابراز احساسات را میسر سازد. به همین سبب، روان‌شناسان و روانپزشكان برای تخلیه بسیاری از هیجانات پنهان همچون خشم، از موسیقی استفاده می‌كنند.
 
مریم سمیعی افشار
جام جم
http://www.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100896394004

توضیح: نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاههای 'سلامت ۱۱۸' نمی باشد.

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان: پزشکی، روانشناسی، تغذیه، ورزش و زیبایی

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های سلامت ۱۱۸

موادی كه نباید در مایكروفر قرار گیرد

چگونه مو‌های بلند و ضخیم‌ داشته باشیم؟

مراقب 6 ناحیه از بدن در برابر صدمات نور آفتاب باشید!

چطور اعتیاد به شیرینی را ترک کنید؟

زمان طلایی برای ارتودنسی

با کمک اسفنج ظرفشویی باکتری‌ها را از بین ببرید!

فروش نیم میلیون دلاری کتاب داروین

تبدیل موتور بوئینگ ۷۵۷ به باربکیو!

نکات کلیدی برای تزریق بوتاکس

تمرینات مقاومتی برای بیماران دیابتی مفید است

عضلات خسته از كار روزانه استراحت می‌خواهد

ترکیب شیر و عسل و 7 فایده ارزشمندی که از آن ها بی خبرید!

زادروز خالق شعرهای یاقوتی

استفاده از تور چاپ ۳ بعدی به عنوان یک پانسمان منعطف

پیتزای معلق در فضا!

علائم افسردگی را بشناسید

کودکان بازی موبایل را نخورند!

هفت گام غذایی سالم برای درمان علائم گاستریت!

سیروز کبدی را بهتر بشناسیم

اثر جدید «‌جنیفر وینر»‌ با استقبال مواجه شد

لای-فای به جای وای-فای!

ژل‌هایی که به بدن دارو رسانی می‌کنند

راهکار های تبدیل کودکان به افرادی نابغه

در مغز یک بیمار روانی دقیقا چه خبر است؟

تاثیر مصرف ماست‌های پروبیوتیک در درمان دیابت

سلامت ۱۱۸ در شبکه های اجتماعی