1391/6/16 813

عقده حقارت یا خود کم بینی از رایج ترین آسیب های روانی نوجوانان و جوانان در عصر حاضر محسوب می شود که گاهی ممکن است به عنوان یکی از نشانه های اختلالات روانی یا شخصیتی پیش آید و برخی اوقات ممکن است خود را به صورت یک بیماری و اختلال نشان دهد. 

خودتان را دوست داشته باشید

گفت وگو با «دکتر پریسا گلکاریان»در مورد افراد خود کم بین

عقده حقارت یا خود کم بینی از رایج ترین آسیب های روانی نوجوانان و جوانان در عصر حاضر محسوب می شود که گاهی ممکن است به عنوان یکی از نشانه های اختلالات روانی یا شخصیتی پیش آید و برخی اوقات ممکن است خود را به صورت یک بیماری و اختلال نشان دهد. افرادی که از خودکم بینی رنج می برند دارای یکسری ویژگی های خاص خود هستند. آنها اغلب خود را کوچک و ضعیف تر از آنچه که هستند، می بینند، حتی در مواردی گمان می کنند دیگران از آنها نفرت دارند و نمی توانند با آنچه هستند کنار بیایند و خود را ناتوان از حل مشکلات می پندارند. در زمینه عقده خودکم بینی، نشانه ها و علایم و علل شکل گیری و درمان آن با دکتر پریسا گلکاریان، مشاور و روان درمانگر گفت وگو کرده ایم که در زیر می خوانید.

تعریف شما از کسی که از عقده خودکم بینی رنج می برد، چیست؟
خودکم بینی یعنی اینکه شخص احساس ارزشمند بودن و احساس کافی بودن ندارد. در واقع این شخص خودش را دوست ندارد. این جمله کوتاه از دید من معرف فرد خودکم بین است.

آیا می توان از خودکم بینی به عنوان یک اختلال و بیماری روانی نام برد؟
بله، گاهی اوقات خودکم بینی می تواند جزو نشانه هایی از اختلالات شخصیتی و روانی مثل افسردگی و اضطراب باشد و برخی مواقع نیز خودکم بینی به عنوان یک اختلال و مساله حاد روانی و شخصیتی شناخته می شود که تمییز بین این دو بر عهده روان شناس است.
فردی که از خودکم بینی رنج می برد دارای چه علایم ظاهری (جسمانی) و روانی است؟
این را باید بدانید که نخستین حس خودکم بینی در فرد ابتدا نارضایتی از ظاهرش است. علایم ظاهری این گروه به این گونه است که این افراد هنگام گفت وگو ارتباط چشمی برقرار نمی کنند. در حال خجالت کشیدن هستند و اینکه به اصطلاح روان شناسان افرادی باز نیستند و فشرده اند. یعنی اینکه احساس راحتی و آزاد بودن ندارند و تن صدایشان هنگام ارتباط برقرار کردن خجالتی و آرام است و قاطعیت ندارند. علایم روانی این افراد به این گونه است که این گروه با متلاشی شدن یک رابطه یا پیش آمدن مشکل بلافاصله وارد بحران می شوند. این افراد نیاز به تایید دیگران دارند و اینکه به خواسته های خود چندان اهمیتی نمی دهند. آنها احساس ناتوانی از پیدا کردن راه حل دارند و در نهایت اعتماد به نفس و عزت نفس شان پایین است.

فرد خودکم بین چه آثار منفی ای را به سایر اعضای خانواده اش منتقل می کند؟
برخی از افراد خودکم بین استدلال شان این است که خودکم بینی را باید با سیستم های خانواده جبران کنند. به عنوان مثال پسر جوانی که از این عقده رنج می برد از خانواده اش می خواهد با فراهم کردن فلان ماشین، بر روی عقده وی سرپوش بگذارند. اگر فرزندتان را خودکم بین می بینید، دلایل آن را حتما باید در تربیت و آموزش دوران کودکی ببینید و در هر صورت این دسته افراد، شخصیت های جذابی در رابطه های درازمدت نیستند شاید در دوران کوتاه مدت به دلیل آنکه نقش قربانی را بازی می کنند جذب سایر افراد شوند.

نقش خانواده در بروز این پدیده در چه حدی است؟
محیط خانواده در علل شکل گیری خودکم بینی نقش اساسی و بسیار مهم دارد. سه دسته از والدین هستند که در شکل گیری خودکم بینی در فرزندشان نقش عمده ای دارند. یک دسته از والدین کمال گرا هستند که همیشه از فرزندشان توقع بی غلط بودن دارند. دسته دوم والدین مقایسه گر هستند. پدر و مادری که معمولا فرزند خود را با فرزندان دیگران مقایسه می کنند و از عبارت «ای کاش» بسیار استفاده می کنند و دسته آخر والدین سرزنشگر هستند. خود این پدر و مادرها دچار خودکم بینی و عدم عزت نفس هستند. هنگامی که کودک از والدین عزت نفس و خود دوست داری لازم را نمی گیرد و دایما مورد سرزنش واقع می شود، مسلما در آینده با این حقارت رشد می کند.

جامعه را می توان به عنوان یکی از علل خودکم بینی در جوانان دانست؟
حس خودکم بینی در خانواده شکل می گیرد اما جامعه می تواند به آن دامن زند یا اینکه در جبران کمبودهای خانواده، برای درمان فرد مفید واقع شود.

آیا فرد خودشیفته دارای احساس حقارت و خودکم بینی است؟
در برخی موارد این گونه است. ما به فرد خودشیفته می گوییم که جبران افراطی در احساس کم بودن دارد. خود شیفته ها احساس ارزشمندی واقعی ندارند و به صورت اغراق آمیزی می خواهند به سایرین تفهیم کنند که ببینید چقدر ارزشمندم. در واقع این فرد می خواهد برای بالا بردن خود سایرین را پایین آورد و آنها را کوچک کند که همه اینها نشان از آن دارد که این دسته از افراد عزت نفس ندارند که نداشتن عزت نفس یکی از نشانه های فرد خودکم بین است.

افراد خودکم بین تا چه حد مستعد بیماری افسردگی هستند؟
خیلی زیاد حتی اگر افسردگی آنها محرز نباشد، بدانید به صورت مزمن و پنهان است، چراکه افراد خودکم بین احساس رضایتمندی ندارند و نمی توانند به آرامش برسند که این مساله منجر به افسردگی می شود.

عقده خودکم بینی در زنان شایع تر است یا مردان؟
فرق چندانی ندارد. مثلا نمی توان آن گونه که برای افسردگی آمار می دهند در زنان دوبرابر مردان است برای این عقده نیز آمار ارایه داد.

درمان این گونه افراد به چه صورتی است؟ برخی از روان شناسان بر این باورند که فرد خود شیفته غیرقابل درمان است آیا این مثل در مورد فرد خودکم بین صحیح است؟
خیر، درمان های فرد خودکم بین خوب و موفقیت آمیز بوده است. درست است که برخی از افراد خودکم بین که قربانی هم هستند، اشتیاقی به درمان ندارند چراکه احساس بدبختی می کنند انگار که یک چمدان نامریی سنگین را همیشه به همراه خود دارند اما این فرد خسته درمان پذیر است و درمانش مشکل نیست به شرط آنکه در دسته اختلالات جا نگیرد چراکه درمانش سخت تر می شود.

این دسته از افراد نیاز به روان درمانی دارند یا دارودرمانی؟
زمانی که ما به عنوان روانکاو به فرد تمرین و راهکار می دهیم و مراجعه کننده آن را درک می کند و ارزیابی منطقی از آن را می پذیرد و وقتی جلسه درمان را ترک کرد و در خانه به تمرین پرداخت، بعد از چند جلسه جواب می گیریم اما مراجعانی هستند که سطح هیجانات منفی شان بسیار بالاست و سیستم منطقی شان راهکارها را به درستی ارزیابی نمی کند و از استدلال دور هستند که در اینجا به روانپزشک ارجاع داده می شوند چراکه نیاز به دارودرمانی دارند.

رابطه مستقیم خودکم بینی و فیس بوک
آخرین تحقیقات در میان کاربران شبکه اجتماعی فیس بوک، حاکی از آن است که اختلال خودکم بینی پای خود را به عرصه شبکه های اجتماعی کشانده است. به نوشته سایت آمریکایی «کریستین ساینس مانیتور» بیش از نیمی از افرادی که به یک نظرسنجی که برای گروه سنی ۱۶ تا ۴۰ سال بوده، پاسخ داده اند، گفته اند تحت تاثیر استفاده از فیس بوک نسبت به وزن خود حساسیت پیدا کرده اند و تنها ۲۵ نفر از آنها از ظاهر و اندام شان راضی اند. از دیگر نتایج تحقیقات این است که ۳۲ درصد از کاربران فیس بوک به دلیل مقایسه عکس های خود با عکس دوستان شان در شبکه فیس بوک احساس ناراحتی می کنند و ۳۷ درصد آنها نیز احساس می کنند که باید برخی از اعضای صورت یا اندام های خود را تغییر دهند و ۴۴ درصد آرزو می کنند که اندام یا وزن آنها مشابه دوستان شان باشد. این سایت متذکر می شود که حتی پزشکان مراکز روان درمانی های مختلف از این نتایج بسیار شگفت زده اند. یکی از پزشکان معتقد است از سال ها پیش تحت تاثیر فرهنگ موجود جامعه آمریکا بسیاری از مردم به خصوص جوانان از مشخصات ظاهری و بدن خود ناراضی بودند ولی این درصد و آمارهای ارایه شده از شبکه اجتماعی جای تعجب دارد. پژوهشگران «مرکز اختلال تغذیه» در ایالت مریلند می گویند شبکه اجتماعی فیس بوک این شرایط را فراهم کرده که افراد با مقایسه خود با دیگران، احساس نارضایتی و عدم اعتمادبه نفس بیشتر کنند. افزایش روش های ارتباطی جدید مثل پیامک های حاوی تصویر یا تماس از طرق شبکه های اجتماعی باعث شده افراد همواره در حالت مقایسه با دیگران خود را ببینند و فشار روحی ناشی از آن به رفتاری مثل اختلال در تغذیه برای کاهش وزن یا به حدی از افسردگی منجر شود. برگرفته از مجله «کریستین ساینس مانیتور»

توضیح: نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاههای 'سلامت ۱۱۸' نمی باشد.

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان: پزشکی، روانشناسی، تغذیه، ورزش و زیبایی

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های سلامت ۱۱۸

شما هم فکر می‌کنید زشت هستید؟

عوارض استفاده بیش از حد از تردمیل

زنجبیل همیشه تازه!

زنان مبتلا به PCO مراقب بیماری های قلبی عروقی باشند

چاپ تازه کتاب‌های عبدالحسین زرین‌کوب

ابداع گجتی که سرویس بهداشتی را هوشمند می‌کند!

رونمایی از پایانه تاکسی‌های پرنده "ولوکوپتر" در سنگاپور

5 اشتباهی که والدین در برخورد با کودک مرتکب میشوند

بهترین گزینه های غذایی برای جلوگیری از بزرگی پروستات

۵ توصیه برای مبتلایان به نارسایی قلبی

کشف ابزار جدیدی برای کمک به عارضه گوش درونی

انتشار گزیده «قصه‌های مجید» به زبان صربی

نخستین پیاده‌روی فضایی کاملا زنانه انجام شد

بهترین زمان ورزش کردن برای چربی‌سوزی

تطابق مزاج بدن انسان‌ها با فصول مختلف

اسفناج را با ماست بخوریم یا نه؟

فکر کردن بیش از اندازه موجب کوتاهی عمر می‌شود

ورزش منظم، تجویز جدید برای بیماران سرطانی

انتشار «الهی‌نامه» عطار به زبان ژاپنی

100 هزار پوند بگیر صورت خود را بفروش!

استفاده از اپلیکیشن موبایلی برای بهبود بیماران قلبی

چقدر ورزش کنیم تا به سرطان کولون دچار نشویم؟

توصیه های کارشناسی درباره صندلی کودک در ماشین

همه چیز درباره سبز و سفید بروکلی!

دردهای مهمی که نباید نادیده گرفته شوند

سلامت ۱۱۸ در شبکه های اجتماعی