1394/4/13 440

خسرو شاکری شخصیتی کم‌بدیل بود. تکروانه اندیشید، تکروانه نوشت و تکروانه زیست.

یادی از خسرو شاکری


سحرگاه دوشنبه ۸ تیر ۱۳۹۴ ( ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵) خسرو شاکری، پژوهشگر اسناد تاریخ معاصر ایران، مورخ و روشنگر سوسیالیست در بیمارستانی در پاریس چشم از جهان فروبست؛ پس از نبردی سخت و توان‌سوز با بیماری قلبی و بر اثر سکته‌ مغزی.
 
خسرو شاکری را نخست با پشتکار چشمگیرش در گرد آوری اسناد تاریخی "جنبش کارگری، سوسیال دموکراسی و کمونیستی" ایران می‌شناسیم و سپس با پژوهش‌های ماندگارش در این سه گستره. به این کارنامه، کنشگری سیاسی در جنبش چپ ایران را باید افزود.

تاریخ‌نگاری معاصر ایران، از خسرو شاکری به عنوان پژوهشگری پیشکسوت یاد خواهد کرد که با تلاش پیگیرش نه تنها توانست بخش بزرگی از اسناد تاریخی جنبش کمونیستی، سوسیال دموکراتیک و کارگری ایران را بیابد و از تولیت خودگمارده احزاب و گروه های چپ بیرون بیاورد و به پهنه‌ پژوهش‌های دانشگاهی بکشاند، بلکه با کنکاش و کاوش در بایگانی‌ها و کتاب‌خانه‌های گوشه و کنار جهان، گوشه‌هایی از تاریخ چپ و کارگری ایران را که سال‌ها‌ی سال محکوم به فراموشی گزینشی پاره‌ای از رهبران این احزاب و سازمان‌ها شده بود، بر اهل پژوهش و کنشگران سیاسی بگشاید.

با خسرو شاکری بود که ایرانیان برای نخستین بار با نام و آثار آواتیس‌ (اردشیر) سلطانزاده، از رهبران حزب کمونیست ایران آشنا شدند که در تصفیه های خونباراستالینی سال‌های دهه ۱۹۳۰ شوروی به جوخه تیرباران، سپرده شد.

خسرو شاکری نخستین کس بود که به نشر اندیشه‌های مصطفی شعاییان، از انقلابیان چپ دهه‌ ۱۳۵۰ که نگاهی نقادانه به تاریخ جنبش کمونیستی ایران داشت، همت گماشت. از این نمونه ها بیشتر می توان به دست داد.

خسرو شاکری مورخ را با اثر بزرگش جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران ۱۹۲۱- ۱۹۲۰ می شناسیم. کتابی که در بهره‌بری از اسناد و مدارک تاریخی، کم‌مانند است. نیز با کتاب‌هایی چون تقی آرانی در آینه تاریخ، سرچشمه‌های سوسیال دموکراسی در ایران مدرن به زبان انگلیسی و ایرج اسکندری شاهزاده‌ ایرانی سرخ به زبان فرانسه. و نیز کتاب ها و مقالات دیگر، از جمله مداخلی در دانشنامه ایرانیکا.

خسرو شاکری در تهران و به سال ۱۳۱۷ چشم به جهان گشود. در نوجوانی شیفته آرا و اندیشه‌های دکتر محمد مصدق شد که تا پایان عمر گرامی‌اش می‌داشت. در سال ۱۳۳۶ از ایران به خارج آمد. دوران دانشجویی‌اش را درایالات متحده و اروپا گذراند. به کنفدراسیون جهانی محصلین و دانشجویان ایرانی (اتحادیه ملی) پیوست و در کنگره چهارم آن سازمان ( دی ۱۳۴۳) دبیر بین‌المللی و در کنگره‌ هشتم (اردیبهشت ۱۳۴۷) دبیر انتشارات شد. در همین دوره است که بنگاه انتشارات مزدک را بنیان می‌نهد.

در بستر خیزش‌های دانشجویی دهه‌‌ی۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ مسیحی، به چپ نو ‌می‌گرود که مرزبندی روشنی با کمونیسم روسی و ارتودوکسی مارکسیستی داشت. بازتاب این گونه گرایش مارکسی، در رساله دکترای او با عنوان تشکیل، تکوین و سرنوشت حزب کمونیست ایران پیداست. هر چند همچنان در کنفدراسیون محصلین و دانشجویان ایرانی فعال بود، اما بی‌قراریش او را به امریکای لاتین و شمال افریقا می‌کشاند.
 
پس از تعطیل کتاب جمعه‌ها به سال ۱۳۶۸، سودای برپایی پژوهشکده‌ کارگری سلطان زاده را در سر ‌‌می‌پروراند که تحقق نمی‌یابد. اگر قلب بیمار‌ش امان می‌داد، چه بسا همچنان با بی‌قراری‌اش سرمی‌کرد. اما سرانجام به اقامت دايم در پاریس تن داد وشولای استادی تاریخ مدرسه‌ی مطالعات عالی علوم اجتماعی را به تن کرد. خسرو شاکری شخصیتی کم‌بدیل بود. تکروانه اندیشید، تکروانه نوشت و تکروانه زیست.

توضیح: نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاههای 'سلامت ۱۱۸' نمی باشد.

سلامت ۱۱۸: مرجع سلامت جسم و روان: پزشکی، روانشناسی، تغذیه، ورزش و زیبایی

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های سلامت ۱۱۸

سرآشپز: پلوی علی پاشا (غذای ترکیه‌ای)

علایم هشداردهنده برای مراجعه به متخصص اطفال

روغن سرخ کردنی التهاب روده را تشدید می‌کند

گرفتگی عضلات پا نشانه بیماری کبدی

وقتی طبیعت به رایانه تبدیل می‌شود!

به مناسبت سالروز تولد "ابن سینا" نخبه مشرق زمین

ابداع یک روش غیرتهاجمی برای اندازه‌گیری فشار مغز

چرا پوست زود پیر می شود؟

راهکارهای افزایش هوش عاطفی

علائم حمله قلبی زنان چقدر متفاوت از مردان است؟

اگر دیابت ندارید با خیال راحت هندوانه بخورید

اولین سالروز درگذشت عزت الله انتظامی

طراحی یک هواگرد شبیه بشقاب پرنده

درمان بیماری‌ها با کنترل میکروبیوم بدن

چطور متوجه شویم به «روان‌پزشک» یا «روان‌شناس» نیاز داریم؟

چرا هوس شیرینی شب‌ها بیشتر می‌شود و چه باید کرد؟

ورزش کردن افسردگی را درمان می کند

دوستی خارپاشنه با افراد چاق

انیماتور برنده ۳ جایزه اسکار درگذشت

ساختمان‌هایی که چشم و گوش دارند!

استفاده دانشمند ایرانی از پل‌های رسانای الیاف کربن برای ترمیم مدارهای الکتریکی در قلب

کمک به بیماران روانی با تحریک الکتریکی مغز

«پیر چشمی» چیست؟

چگونه عادت مکیدن انگشت و ناخن جویدن کودکان را ترک دهیم؟

تاثیر چشمگیر یک غذای کره‌ای در رفع ریزش مو

سلامت ۱۱۸ در شبکه های اجتماعی